Wandeling de 3 beken in een oeroud landschap.

De drie beken

Een wandelroute van 13 kilometer langs drie beken in een oeroud landschap.

De route kan ook in twee delen van 7 en 8 km afgelegd worden.

Het landschap

Steenwijkerwold en Basse liggen op een stuwwal die zich uitstrekt vanaf de Woldberg in westelijke richting tot aan Oldemarkt. Deze stuwwal is ontstaan in de voorlaatste ijstijd (238.000 tot 126.000 jaar geleden). In die periode strekten de Scandinavische gletsjers zich uit tot over half Nederland. Ze schoven de grond voor zich uit en vormden zo enorme wallen. Er lag hier toen een pak ijs van wel tweehonderd meter dik, naar men aanneemt. De watertoren en de kerktoren van Steenwijk zouden er totaal in verdwenen zijn. Aan het einde van die ijstijd begon al dat ijs te smelten, een proces van honderden jaren. Onder het ijsdek ontstonden waterstromen die het water afvoerden. Deze stromen sleten diepe geulen uit. Toen al het ijs was weggesmolten, bleef er een zeer ruig landschap achter, overal bedekt met grote en kleine keien. De overgebleven heuvels waren veel hoger dan nu en de dalen waren dieper. In de 125.000 jaren die volgden, sleten de heuvels af door erosie en werden minder hoog. Met dat afgesleten materiaal werden de dalen deels opgevuld. Toch is bij Thij nog heel goed een oud smeltwaterdal te zien. De Reune stroomt er doorheen. Als je vanaf het hoogste punt van de Thijlingerhof uitkijkt in de richting van het dorp, kijk je over een dal heen. Onder in het dal stroomt de Reune, als er tenminste voldoende regen gevallen is. Verder naar het westen stromen nog twee van zulke oerstromen, de Beek en de Wheer. Met zijn drieën voeren zij nog steeds, al vele duizenden jaren lang, het water van de stuwwal af. De onderstaande rondwandeling verbindt deze oerstromen met elkaar. 

Naamgeving

Een artikel in het blad van Historische Vereniging IJsselham geeft duidelijkheid over de naamgeving van de drie beken.

In de volksmond worden alle drie de beken Reune genoemd. Een reune (met kleine letter) is een snelstromende beek. Alle drie de beken mogen dus een reune genoemd worden, maar ze hebben wel elk hun eigen naam. Van oost naar west heten deze reunes Reune (nu wel met hoofdletter, want het is de eigennaam van die reune), Beek en Wheer.

Reune

Vroeger ontsprong de Reune op de top van de Woldberg. Het was in die tijd de snelst stromende beek in Noord-Nederland met een verval van 25 meter over slechts enkele kilometers. In 1868 werd de spoorlijn Meppel-Heerenveen geopend. Voor die spoorlijn werd een sleuf gegraven door de voet van de Woldberg. Hierbij werden bovenloop en benedenloop van de Reune van elkaar gescheiden met als gevolg dat er vanaf dat moment minder water door de benedenloop stroomde. Die benedenloop werd daarna ook nog eens gekanaliseerd door een bedding van straatklinkers aan te brengen. Je kunt de Reune nu nog nauwelijks een beek noemen, het is meer een afvoergoot. Wat zou het mooi zijn als er ooit nog weer eens een meer natuurlijke loop aan deze oeroude stroom gegeven zou worden.

Beek

De Beek voert water af van het Heideveld. Het stroompje duikt op naast bezoekerstuin Hof aan de Reune aan de Steenwijkerweg 193 en duikt hier onder de Steenwijkerweg door, buigt af naar het zuiden en bij de Bentekamp naar het westen. Het stroompje gaat verder langs de noordkant van de Bentekamp tot de afslag naar Steenwijkerwold. Hier duikt hij onder de weg door en kort daarop nogeens onder het fietspad richting Oldemarkt door. De Beek stroomt verder door de weilanden richting Mienbeken waar hij een stukje langs stroomt. Dan langs De Beek (de weg met die naam) tot de Basserweg en verder langs de Groene Steeg. Ongeveer 1 km na het kruisen van de Voshoek eindigt de Beek in het kanaal Steenwijk-Ossenzijl.

Wheer

De Wheer ontspringt op het Eeserveld. Hij stroomt langs de Löhnislaan naar De Pol en door ‘t Jodenveentje, dan onder de snelweg door naar de ijsbaan van Marijenkampen. Hij stroomt verder langs Dennebos (naam van de weg) en daarna langs het Dennenbos (naam van het bos), buigt af naar het noorden en kruist de Paasloregel. Kort daarop buigt de stroom scherp af naar links en vervolgt zijn weg in zuidwestelijke richting. Bij zwembad Tolhekke stroomt de Wheer onder de Oldemarktse weg door, kruist twee kilometer verderop de Westenwold en mondt uit in het kanaal Steenwijk-Ossenzijl, net als de andere twee beken. 

Startpunt: De parkeerplaats naast café Gelderingen, Gelderingen 65, 8341 PT Steenwijkerwold

Routebeschrijving:
A: Loop naar het café en sla rechtsaf. Ga langs de kerk en dan met de bocht naar links en door een beukenlaan. Bij het informatiebord langs de Gelderingensteeg heb je een mooi uitzicht in zuidelijke richting. Het is duidelijk dat we hier op een hoog punt op de stuwwal staan en neerkijken op het lage land in de verte. Sla bij het informatiebord linksaf. We passeren een mooie oude boerderij waarna we rechtsaf slaan, Gelderingen. Op de kruising met de Vredenburg rechtdoor. Bij de volgende zijstraat gaan we rechtsaf, Vredenburg. Na 100 meter linksaf, Het Schild. Na nogmaals 100 meter linksaf tussen de ijzeren hekjes door. Meteen links zie je een grote vijver. Men neemt aan dat dit een pingoruïne is.

B: Loop rechtdoor over het gravelpad langs de gymtoestellen. Steek de weg over en sla rechtsaf. Je hebt nu de kerk aan je linkerhand. Voorbij huisnummer 103 krijg je uitzicht naar rechts over het golvende landschap van de stuwwal. Loop verder door Thij tot slagerij Bouma. Schuin tegenover de slagerij zie je een roodwit geblokt hek. Hierachter is de Reune te zien, meestal met een droge bedding, maar in natte tijden kan het water er doorheen kolken en soms zelfs voor wateroverlast zorgen op de weg. Op 100 meter voorbij de slagerij rechtsaf, Thijendijk. Na 200 meter rechtsaf, Thijlingerhof. Al gauw krijgen we naar rechts uitzicht op het dal van de Reune. Dit is een smeltwaterdal dat ontstaan is aan het einde van de voorlaatste ijstijd. Nog altijd stroomt daar in de diepte de Reune, tenminste als er voldoende regen gevallen is. Even verderop dalen we af naar het lage land aan de voet van de stuwwal.

C: Onderaan de stuwwal maakt de weg een bocht naar rechts. Direct na de bocht gaan we rechtsaf over een dam en langs een slagboom en meteen weer linksaf een smal paadje het bos in. Waar we het bos uit komen, zijn we meteen weer bij de Reune. Hij bereikt hier zijn laagste punt en stroomt verder onder de weg door richting kanaal Steenwijk-Ossenzijl waarin hij uitmondt. We lopen verder over de weg met links het lage land en rechts de oplopende stuwwal. Op de kruising rechtdoor, Voshoek. We passeren twee boerderijen. Op 250 meter voorbij de laatste boerderij passeren we een sloot die onder de weg door stroomt bij wandelknooppunt A58. Dit is de tweede beek op onze route, met de niet zo verrassende naam Beek. Ook deze beek bereikt hier zijn laagste punt en mondt een halve kilometer verderop uit in het kanaal Steenwijk-Ossenzijl. (Voor verkorting 1 zie hieronder)

D: We wandelen rechtdoor. Even verderop maakt de weg een bocht naar rechts. Nu lopen we tegen de stuwwal omhoog. We nemen de eerste weg linksaf, Gheerdinge. Al gauw krijgen we mooie uitzichten op het lage land aan de linkerkant van de weg met in de verte de Weerribben. Bij huisnummer 3 en wandelknooppunt A52 gaan we rechtsaf. We volgen nu enige tijd de oranje route. Aan het einde rechtsaf, Westenwold. Bij een picknicktafel en een paaltje met oranje pijl linksaf, een smal graspad. Eerst lopen we langs een akker/weiland en dan gaan we een bosje in. Waar we het bos uitkomen stuiten we op een brede sloot. Dit is de derde beek, de Wheer. We gaan hier rechtsaf en lopen nu een eind langs de beek. Jammer dat bij de stuwen geen vistrap is gemaakt. Op het fietspad rechtsaf. Op 20 meter voorbij de oprit naar zwembad Tolhekke linksaf, Paasloregel. Na 50 meter rechtsaf het bos in en na opnieuw 50 meter op een driesprong linksaf. We steken een klinkerweg schuin over en vervolgen het pad door het bos. Bij routepaal A54 gaan we linksaf. We verlaten hier de oranje route. Na enkele meters staan we op een klinkerweg. Hier linksaf en aan het einde op de T-splitsing rechtsaf.

E:  Na 200 meter bij het volgende routepaaltje (rood/blauw) linksaf, een smal graspad. Links van ons stroomt de Wheer. Even verderop buigt de Wheer scherp af naar links, terwijl het pad een scherpe draai naar rechts maakt. We lopen nu langs een zijtak van de Wheer, die hier de grens vormt tussen Overijssel en Friesland. Aan het einde bij routepaal A55 rechtsaf. Op de kruising rechtdoor, Boslaan. Bij een voorrangsbord linksaf (rode en witrode pijlen). Blijf langs de bosrand lopen tot een bank. We lopen opnieuw langs de Wheer. Bij de bank rechtdoor het bos in, een pad naar rechts negeren. Na 100 meter nemen we het eerste pad naar links. Op een splitsing links aanhouden. Op het einde omhoog en op de onverharde weg rechtsaf. Op de geasfalteerde weg rechtsaf en dan de Oldemarktseweg oversteken en op het fietspad rechtsaf. Voorbij hectometerpaal 9,5 linksaf, een zandweg. Dit is de Molensteeg. Na bijna 1 kilometer komen we uit op een geasfalteerde weg.

F: Steek de weg schuin naar links over en loop door tot aan de sloot. Langs de sloot loopt een smal graspaadje naar links. (Hier verder lezen als je verkorting 1 volgt) We volgen dit graspaadje en lopen nu langs de Beek, het stroompje als er genoeg regen gevallen is. (De naastgelegen weg heet ook De Beek.) Bij een dam blijven we het smalle paadje volgen de boswal in. De bomen rechts van het pad staan op kleine heuveltjes. De grond rondom is weggegraven om te zorgen voor meer waterberging in natte tijden. De heuveltjes zijn dan tijdelijke eilandjes geworden. Aan het einde van de boswal lopen we verder over de weg richting dorp. We passeren aan de linkerkant een onverharde weg, Mienbeken. Rechts van de Mienbeken stroomt de Beek. Aan het einde rechtsaf en op de kruising weer rechtsaf, Gelderingen. Na 300 meter zijn we bij ons startpunt.

Verkorting 1 (7 km): Volg de hoofdroute tot en met punt C. Aan het einde van punt C sta je bij de Beek. Loop 50 meter terug tot de bosrand en sla linksaf, een breed karrepad. Volg dit pad met slingers 1 km tot op de verharde weg. Hier rechtsaf. Na 100 meter schuin linksaf. Je loopt nu langs een diepe sloot. Dit is de Beek. Op de verharde weg linksaf. Je hebt nu de Beek aan je rechterhand. Waar de weg een bocht naar rechts maakt, slaan wij rechtsaf en gaan een smal pad langs de sloot volgen. Lees verder bij de derde zin van punt F.

Verkorting 2 (8 km): Parkeer in de berm bij De Beek 6, 8341 TC Steenwijkerwold. Loop over de verharde weg in zuidelijke richting, dus met de Molensteeg achter je. Na 100 meter en net voor het bosje sla je schuin rechtsaf. Je loopt nu langs een diepe sloot. Dit is de Beek. Op de verharde weg rechtsaf en na 100 meter linksaf. Volg dit graspad met slingers tot je na 1 km uitkomt op een verharde weg. Dit is de Voshoek. Sla rechtsaf. Na 50 meter passeer je de Beek die hier onder weg door stroomt. Lees verder bij punt D van de hoofdroute.

                                                                                                          Tekst en foto’s: Theo van de Graaf